ماندگارترین تصویر به‌جامانده از جمشید لایق را در سریال روزی روزگاری (امرالله احمدجو، ۱۳۷۰) در نقش قلی‌خان و صحنه مرگش شاهد بودیم که در یک تک‌گویی طولانی از قلی‌خان می‌گوید که خان نبوده و دزد بوده که بعد از یک عمر راهزنی و لخت کردن هزار قافله به خودش گفته ببینم می‌توانی یک قافله را سالم به مقصد برسانی و نتوانسته و مشغول الذمه خودش شده است! نقشی نه‌چندان بلند که فقط در چهار قسمت ابتدایی حضور دارد و انطباق کامل صدای ایرج رضایی با سیمایش و بده بستان‌هایش با خسرو شکیبایی تأثیرگذاری نقش را دوچندان کرده بود. او که بازیگر ثابت فیلم‌های شهری بهرام بیضایی بود، از سال ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۴ دوره بازیگری و کارگردانی تئاتر را در آمریکا گذرانده و پس از بازگشت به ایران در اداره هنرهای دراماتیک مشغول به کار شد و در تله‌تئاترهای زیادی هم‌چون «بعد از سی سال» (علی نصیریان)، «منطقه جنگی»، «مسافران»، «محاق»، «ویلای یوکا» و «باد سام» (همه به‌کارگردانی عباس جوانمرد)، «مادمازل می‌می» (عزت‌الله انتظامی)، «جراح پلاستیک» (حمید سمندریان)، «عروسک‌ها» (بهرام بیضایی) و… ایفای نقش کرد و با فیلم تجاوز (حمید مصداقی، ۱۳۴۹) وارد سینما شد. نخستین نقش مهمش را یک سال بعد در رگبار (بهرام بیضایی) به عهده گرفت. آقای نواب، معلمی با زن و هشت بچه، یار غار آقای حکمتی محسوب می‌شود و گوش شنوایی برای درد دل‌های عاشقانه حکمتی دارد. نقشی که صداپیشگی آن به عهده ابوالحسن تهامی است و با صدای گرم و شوخش در پیوند دادن حکمتی با محیطی که همه با او غریبه‌اند موفق است. او به عنوان حلقه وصل بین حکمتی و مدیر و معلمانی که توانایی درک ایده‌ها و آرمان‌هایش را ندارند عمل می‌کند و شاید آرزوها و حسرت‌های گذشته‌اش را در حکمتی می بیند. سال بعد نقش کوتاهی در خواستگار (علی حاتمی) بازی کرد و در قامت مردی خانواده‌دار و موجه ظاهر شد که وظیفه مواظبت از زری را بر عهده می‌گیرد و خیلی زود او را به عنوان زن صیغه‌ایش معرفی می‌کند. مردی بوالهوس که از اعتماد آقای خاوری سوءاستفاده می‌کند و وصلت آن دو جوان را باز هم به تأخیر می‌اندازد تا بالأخره در لحظه مرگ زری، آقای خاوری بعد از سال‌ها تحمل هجران و درد دوری، جواب مثبت را از زری می‌گیرد. شهر قصه (منوچهر انور، ۱۳۵۲) و دایره مینا (داریوش مهرجویی، ۱۳۵۳) تجربه‌های بعدی لایق بودند که در دومی در نقش کوتاه یکی از پزشکان بیمارستان ظاهر شد.
در کلاغ (بهرام بیضایی، ۱۳۵۶) نقش آقای ابتکار، با صداپیشگی عزت‌الله مقبلی را به عهده دارد و یکی از همکاران آسیه که از زندگی زناشویی ناراضی است و گوشه چشمی به آسیه داشته و سعی در جلب توجهش دارد، بدون آن‌که چندان از دایره ادب خارج شود. یک بازی مبتنی بر پنهان کردن احساسات و ابراز جملات چندپهلو و نگاه‌هایی که نمی‌تواند نیتش را پنهان کند. همکاری با بیضایی بعد از انقلاب در فیلم‌های شاید وقتی دیگر، مسافران و سگ‌کشی با نقش‌های کوتاه و گذرا ادامه پیدا کرد. اما حضور پررنگش در سریال‌های تلویزیونی، به‌ویژه در دهه ۱۳۶۰، او را تبدیل به چهره‌ای آشنا برای مخاطبان کرد. مقام خزانه‌داری در افسانه سلطان و شبان (داریوش فرهنگ) یکی از این نقش‌ها بود که با آن سبیل منحصربه‌فرد در اذهان مانده و لحن متظاهرانه و چرب‌زبانی ذاتی مقامات که در اغراق در تعریف و تمجید از سلطان سعی در ربودن گوی سبقت از یکدیگر دارند. یک چاکر مآبی خاص که با نقش ارغون‌شاه مغول در سربداران (محمدعلی نجفی) فاصله زیادی دارد و این‌بار قدرت، تکبر و بی‌رحمی از چهره‌اش چنان بیرون می‌زند که حتی ضعف‌های فیزیکی بازیگر چندان به چشم نمی‌آید. این در حالی‌ست که در همان برهه در سریال بوعلی سینا (کیهان رهگذار) هم به نقش استاد بوعلی سینا در زمان کودکی ظاهر می‌شود و بعدتر حضور پررنگی در دو قسمت اول سریال هزاردستان (علی حاتمی) در نقش آقا نشاط (مامور سرشماری) با صداپیشگی منوچهر اسماعیلی دارد و به بهانه سرشماری تک‌تک شخصیت‌های سریال را معرفی کرده و با طنزی ظریف و منحصر به فرد مخاطب را برای دیدن سریال ترغیب می‌کند. او بعدترها در سریال پرطرفدار در پناه تو (حمید لبخنده) هم حضور پیدا کرد تا رابطه‌اش با مخاطبان قطع نشود.
جمشید لایق در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ در فیلم‌های زیادی ایفای نقش کرد؛ از جمله کفش‌های میرزا نوروز(محمد متوسلانی)، روزهای انتظار و در آرزوی ازدواج (اصغر هاشمی)، ترنج و شناسایی (محمدرضا اعلامی)، خارج از محدوده (رخشان بنی‌اعتماد) و… که یکی از بهترین‌هایش شاخه‌های بید (امرالله احمدجو، ۱۳۶۷) بود. میرزا رحیم با صداپیشگی عزت‌الله مقبلی – در حالی که خود مقبلی در فیلم نقش دیگری بازی می‌کند و دوبلورش شخص دیگری‌ست – یکی از معدود اهالی روستاست که روی خوش به خانواده خالومراد که تازه وارد روستا شده‌اند نشان می‌دهد و کمک حال‌شان می‌شود.
